1.008: ปรัชญาแห่งอุปนิษัท 1

Title Thumbnail & Hero Image: สองปราชญ์ (กรีกและภารตะ) ถกกันเรื่องปรัชญา, พัฒนาเมื่อ 29 เมษายน 2569.
1.008: ปรัชญาแห่งอุปนิษัท 1

First revision: Apr.29, 2026
Last change: Jun.19, 2026

สืบค้น รวบรวม เรียบเรียง แปล และปริวรรต โดย อภิรักษ์ กาญจนคงคา.

หน้าที่ 137

บรรพที่ 4

ปรัชญาแห่งอุปนิษัท

1.
บทนำ--ลักษณะที่ลื่นไหลไม่แน่นอนของคำสอนในอุปนิษัท--ผู้ศึกษาอุปนิษัทชาวตะวันตก--วันที่ (ช่วงเวลาที่ถือกำเนิดอุปนิษัท)--อุปนิษัทยุคแรก--นักคิดผู้ยิ่งใหญ่แห่งยุค--การเปรียบเทียบบทสวดในฤคเวทกับหลักคำสอนของอุปนิษัท--การเน้นด้านเอกนิยมของบทสวด--การเปลี่ยนจุดศูนย์กลางจากวัตถุ (สิ่งที่ถูกรู้) ไปยังประธาน (ผู้รู้/ผู้รับรู้)--การมองโลกในแง่ร้ายของอุปนิษัท--นัยแห่งการมองโลกในแง่ร้ายของแนวคิดเรื่องสังสารวัฏ--การประท้วงต่อต้านลัทธิภายนอกนิยมของศาสนาพระเวท--การลดทอนความสำคัญของความรู้ในศาสนาพระเวท--ปัญหาหลักของอุปนิษัท--ความจริงสูงสุด--ธรรมชาติของอาตมันที่แตกต่างจากกาย, จิตสำนึกในความฝัน และอัตตาเชิงประสบการณ์--สภาวะจิตสำนึกที่แตกต่างกัน ได้แก่ การตื่น การฝัน การหลับโดยไม่ฝัน และสภาวะปิติสุข--อิทธิพลของการวิเคราะห์แบบอุปนิษัทของตนเองต่อความคิดในระยะต่อมา--แนวทางการเข้าถึงความเป็นจริงจากมุมมองของวัตถุ--สสาร ชีวิต จิตสำนึก ภูมิปัญญา และอานันท์--แนวคิดของศังกราจารย์ และรามานูชาจารย์ ว่าด้วยสถานะของอานันท์--พรหมันและอาตมัน--ตัต ตวัม อสิ⁰¹--คุณลักษณะเชิงบวกของพรหมัน--ภูมิปัญญาและญาณหยั่งรู้--พรหมมันและโลก--การสร้าง--หลักคำสอนเรื่องมายา--มุมมองของดุสเซ่น⁰² ที่ได้รับการตรวจสอบ--ระดับของความเป็นจริง--อุปนิษัทเป็นลัทธิเทวนิยมหรือไม่--ตัวตนที่จำกัด--จริยธรรมของอุปนิษัท--ธรรมชาติของอุดมคติ--หลักประกันทางอภิปรัชญาสำหรับทฤษฎีจริยธรรม--ชีวิตทางศีลธรรม--ลักษณะทั่วไป--การบำเพ็ญตบะ--ปัญญานิยม--ญาณ กรรม และอุปาสนะ--ศีลธรรมและศาสนา--เหนือความดีและความชั่ว--ศาสนาของอุปนิษัท--รูปแบบที่แตกต่างกัน--สถานะสูงสุดแห่งอิสรภาพ--คำอธิบายที่คลุมเครือเกี่ยวกับอิสรภาพในอุปนิษัท--ความชั่วร้าย--ความทุกข์ระทม--กรรม--คุณค่าของกรรม--ปัญหาของอิสรภาพ--ชีวิตหลังความตายและความเป็นอมตะ--จิตวิทยาของอุปนิษัท--แนวโน้มที่ไม่ใช่พระเวทในอุปนิษัท--สางขยะ--โยคะ--นยายะ--การประเมินทั่วไปของความคิดในอุปนิษัท--การเปลี่ยนผ่านสู่ยุคมหากาพย์.
1.
2.

บทที่ 1

อุปนิษัท

1.
อุปนิษัท¹ เป็นส่วนสุดท้ายของพระเวท จึงเรียกว่าเวท-อันตะ⁰³ หรือตอนจบของพระเวท,
หมายเหตุ การขยายความ:
^01. ตัต ตวัม อสิ (तत् त्वम् असि - Tat tvam asi) - เป็นภาษาสันสกฤต แปลว่า "นั่นคือตัวท่าน" หรือ "เธอคือสิ่งนั้น" ('That Thou Art' - 'That is you' or 'You are that') เป็นหนึ่งในมหาประโยค (Mahāvākyas - มหาวัคยะ) ที่สำคัญที่สุดของปรัชญาฮินดูและเวทานตะ ดูในฉานโทคยะ อุปนิษัท บรรพที่ 6 สรรคที่ 8 โศลกที่ 7 แห่งสามเวท.
^02. เพาล์ ดุสเซ่น (Paul Jakob Deussen) รายละเอียดดูในหน้าที่ 114 หมายเหตุ การขยายความที่ 02 ของ ปรัชญาอินเดีย เล่มที่ 1.006 - ยุคพระเวท: บทสวดแห่งฤคเวท (ต่อ 3).
^03. เวท-อันตะ (वेदान्तः - Veda-anta หรือ वेदान्त - vēdānta) - แปลความได้ว่า "บทสรุปของพระเวท" หรือ "ความรู้ขั้นสูงสุด."
---------------
^1. คำว่า อุปนิษัท มาคำว่า อุปา นิ สัด (upa ni sad) ซึ่งแปลว่า "นั่งลงใกล้ ๆ ." จึงหมายถึง "การนั่งลงใกล้ ๆ ." ครูบาอาจารย์เพื่อรับคำแนะนำ. ต่อมาความหมายค่อย ๆ เปลี่ยนไปเป็นสิ่งที่เราได้รับจากครูบาอาจารย์ เป็นหลักธรรมลับหรือรหัสสยัม (रहस्यम् - rahasyam) ชนิดหนึ่ง. บางครั้งก็หมายถึงสิ่งที่ช่วยให้เราทำลายความผิดพลาดและเข้าใกล้ความจริง. ศังกราจารย์ได้กล่าวในบทนำของไตตติรียะ อุปนิษัทว่า "ความรู้เกี่ยวกับพรหมันเรียกว่าอุปนิษัท เพราะในกรณีของผู้ที่อุทิศตนให้กับความรู้นี้ พันธะแห่งความคิด การเกิด การเสื่อมสลาย ฯลฯ จะคลายออก หรือเพราะมันทำลายสิ่งเหล่านี้ทั้งหมด หรือเพราะมันได้นำศิษย์เข้าใกล้พรหมันอย่างยิ่ง หรือเป็นเพราะพระผู้เป็นเจ้าสูงสุดประทับอยู่ในนั้น." ดูปัณฑิต, มีนาคม พ.ศ. 2415 หน้าที่ 254.
1.
2.
หน้าที่ 138
เป็นประเภทหรือนิกายหนึ่งที่บ่งชี้ว่าพวกเขามีแก่นแท้ของคำสอนในคัมภีร์พระเวท. คัมภีร์เหล่านี้เป็นรากฐานที่ปรัชญาและศาสนาส่วนใหญ่ในภารตะในยุคต่อมาก่อตั้งขึ้น. "ไม่มีรูปแบบความคิดสำคัญของแนวคิดฮินดูใด ๆ รวมถึงพระพุทธศาสนา (ที่มีแนวคิดแปลกแยกออกไปด้วยนั้น) ที่ไม่ได้มีรากฐานมาจากอุปนิษัท."¹ ระบบปรัชญาในยุคต่อมาแสดงให้เห็นความกระวนกระวายใจอย่างน่าเวทนาที่จะปรับคำสอนของตนให้สอดคล้องกับทัศนะของอุปนิษัท แม้ว่าจะไม่สามารถถ่ายทอดหลักคำสอนทั้งหมดมาจากอุปนิษัทได้ก็ตาม. การฟื้นฟูอุดมคติทุกครั้งในภารตะ ล้วนสืบย้อนต้นกำเนิดได้มาจากคำสอนของอุปนิษัท. บทกวีและอุดมคติอันสูงส่งของเหล่าพราหมณ์ยังคงทรงพลังในการดึงดูดความคิดและโน้มน้าวใจผู้คน. เหล่าพราหมณ์ยังคงบันทึกความคิดเชิงปรัชญาที่เก่าแก่ของภารตะไว้ด้วย. บทสวดและคัมภีร์พิธีกรรมในพระเวทนั้น ให้ความสำคัญกับศาสนาและการปฏิบัติมากกว่าความคิดของชาวอารยัน. เราพบว่าในอุปนิษัทมีการพัฒนาไปไกลกว่าเทพปกรณัมสังหิตา⁰¹ การแยกแยะรายละเอียดของพราหมณ์ และแม้กระทั่งเทววิทยาของอารัณยกะ⁰² แม้ว่าเราจะพบเห็นขั้นตอนเหล่านี้ทั้งหมดก็ตาม เหล่าผู้ประพันธ์อุปนิษัทได้เปลี่ยนแปลงอดีตที่พวกเขากล่าวถึง และการเปลี่ยนแปลงที่เหล่าพราหมณ์ผู้ประพันธ์สร้างขึ้นในศาสนาพระเวทนั้น มิได้แสดงให้เห็นถึงความกล้าหาญของหัวใจที่เต้นเพียงเพื่ออิสรภาพเท่านั้น. จุดมุ่งหมายของอุปนิษัทไม่ใช่การเข้าถึงสัจธรรมทางปรัชญามากนัก แต่เป็นการนำสันติสุขและอิสรภาพมาสู่จิตวิญญาณของมนุษย์ที่วิตกกังวลอีกด้วย. แนวทางการแก้ปัญหาเชิงอภิปรัชญาเบื้องต้นถูกนำเสนอในรูปแบบของการสนทนาและการโต้แย้ง. แม้ว่าอุปนิษัทโดยพื้นฐานแล้วจะเป็นการระบายหรือการถ่ายทอดทางบทกวีของจิตใจที่ผ่านการไตร่ตรองทางปรัชญาเมื่อเผชิญกับข้อเท็จจริงของชีวิต. คัมภีร์อุปนิษัทได้แสดงออกถึงความกระวนกระวายและความพยายามของจิตใจมนุษย์ที่จะเข้าใจธรรมชาติที่แท้จริงของความเป็นจริง. เนื่องจากไม่ใช่ปรัชญาที่เป็นระบบ หรือผลงานของนักประพันธ์ท่านเดียว หรือแม้แต่ในยุคเดียวกัน คัมภีร์อุปนิษัทจึงมีสิ่งที่ขัดแย้งและไม่เป็นวิทยาศาสตร์อยู่มาก;
หมายเหตุ การขยายความ:
^01. เทพปกรณัมสังหิตา (the Śaṁhita mythology).
^02. เทววิทยาของอารัณยกะ (Āraṇyaka theology).
---------------
^1. บลูมฟิล์ด: ศาสนาแห่งพระเวท, หน้าที่ 51.
1.
2.

หน้าที่ 139

แต่ถ้าเป็นเช่นนั้น เราก็คงไม่สามารถหาเหตุผลมาสนับสนุนการศึกษาอุปนิษัทได้. คัมภีร์อุปนิษัทได้นำเสนอแนวคิดพื้นฐานที่ถูกต้องและน่าพอใจ และแนวคิดนี้เป็นเครื่องมือที่จะแก้ไขข้อผิดพลาดที่บริสุทธิ์ของตัวอุปนิษัทเอง ซึ่งถูกบิดเบือนจนกลายเป็นปรัชญาที่ผิดพลาดเนื่องจากการเน้นย้ำเพียงด้านเดียว. แม้ว่าผลงานประพันธ์เหล่านี้จะมีความหลากหลายทั้งในด้านผู้แต่งและช่วงเวลาที่เขียน แต่ก็มีความเอกภาพในจุดประสงค์ และมีความรู้สึกถึงความเป็นจริงทางจิตวิญญาณอย่างชัดเจน ซึ่งจะปรากฎชัดยิ่งขึ้นเมื่อเราพิจารณาไปตามกาลเวลา. งานประพันธ์เหล่านี้เผยให้เห็นถึงความลึกซึ้งของความคิดทางศาสนาที่ได้ไตร่ตรองในยุคนั้น. ในด้านปรัชญาเชิงญาณ งานประพันธ์ของพวกเขานับว่าประสบความสำเร็จอย่างมาก. ไม่มีสิ่งใดที่เคยมีมาก่อนจะเทียบได้กับงานเขียนของเหล่าพราหมณ์นี้ได้ ไม่ว่าจะเป็นในด้านขอบเขต พลัง ความสามารถในการชี้นำ และความพึงพอใจ. ปรัชญาและศาสนาของเหล่าพราหมณ์นี้ได้สร้างความพึงพอใจให้กับนักคิดผู้ยิ่งใหญ่และผู้มีจิตวิญญาณสูงส่งหลายท่าน. เราไม่เห็นด้วยกับการประเมินของกอฟ⁰¹ ที่ว่า "มีสิ่งที่เป็นจิตวิญญาณน้อยมากในทั้งหมดนี้" หรือว่า "แนวคิดทางปัญญาที่ว่างเปล่า ปราศจากจิตวิญญาณนี้ เป็นรูปแบบสูงสุดที่จิตใจของชาวภารตะสามารถบรรลุได้." ส่วนศาสตราจารย์ เจ.เอส. แมคเคนซี⁰² กล่าวด้วยความเข้าใจอย่างแท้จริงว่า "ความพยายามครั้งแรกสุดในการสร้างทฤษฎีเชิงโครงสร้างของจักรวาล และแน่นอนว่าเป็นหนึ่งในทฤษฎีที่น่าสนใจและน่าทึ่งที่สุด คือสิ่งที่กล่าวไว้ในอุปนิษัท."¹

1.
2.

บทที่ 2

คำสอนของอุปนิษัท

1.
ไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะตัดสินว่าอุปนิษัทสอนอะไร. ผู้ศึกษาอุปนิษัทในยุคปัจจุบันอ่านอุปนิษัทโดยอาศัยทฤษฎีหรือแนวคิดที่ตนเองยึดถือมาก่อน. มนุษย์ไม่ค่อยคุ้นเคยกับการเชื่อมั่นในวิจารณญาณของตนเอง จึงหันไปพึ่งอำนาจและประเพณี. แม้ว่าสิ่งเหล่านี้จะเป็นแนวทางที่ปลอดภัยเพียงพอสำหรับการประพฤติและการดำเนินชีวิต แต่ความจริงก็ต้องการทั้งปัญญาและวิจารณญาณด้วยเช่นกัน. ความคิดเห็นส่วนใหญ่ในปัจจุบันโน้มเอียงไปทางทัศนะของศังกราจารย์ ซึ่งในคำอธิบายอุปนิษัทของท่านนั้น,

หมายเหตุ การขยายความ:
^01. อาร์ชิบาล์ด เอ็ดเวิร์ด กอฟ (Archibald Edward Gough) (2 มีนาคม พ.ศ.2388 - 2458) ครูและนักวิชาการด้านภารตศึกษา ชาวอังกฤษ ท่านเป็นหนึ่งในนักวิชาการชาวตะวันตกในยุคแรก ๆ ไม่กี่ท่าน ที่ศึกษาภารตปรัชญา แม้ว่าแนวทางของท่านจะค่อนข้างเป็นลบก็ตาม.
^02. ศาสตราจารย์ เจ.เอส. แมคเคนซี (John Stuart Mackenzie). (29 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2403 - 6 ธันวาคม พ.ศ.2478) ท่านเป็นนักปรัชญาแนวอุดมคตินิยมชาวอังกฤษ เกิดใกล้เมืองกลาสโกว์ และได้รับการศึกษาที่กลาสโกว์ เคมบริดจ์ และเบอร์ลิน ระหว่างปี พ.ศ.2427-2432 ท่านเป็นนักวิจัยที่เอดินบะระ และระหว่างปี พ.ศ.2433-2439 ท่านเป็นนักวิจัยประจำวิทยาลัยทรินิตี้ เคมบริดจ์ ท่านบรรยายวิชาเศรษฐศาสตร์การเมืองที่วิทยาลัยโอเวนส์ แมนเชสเตอร์.
---------------
^1. E.R.E., เล่มที่ 8, หน้าที่ 597; ดูฮูม (Hume) ประกอบด้วย, อุปนิษัทสิบสามหลักการ, หน้าที่ 2.
1.
2.
หน้าที่ 140

อาทิ ศังกราจารย์และสานุศิษย์ ผลงานจิตรกรรมโดยราชา รวิ วรรมา (Raja Ravi Varma) ราวกลางพุทธศตวรรษที่ 25 หรือต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 (พ.ศ.2447/ค.ศ.1904)
ที่มา: th.wikipedia.org/wiki/ศังกราจารย์ และ en.wikipedia.org/wiki/Adi_Shankara, วันที่สืบค้น 22 ตุลาคม 2566.

1.
คัมภีร์ภควัท คีตาและเวทานตะ สูตรนั้น ได้อธิบายระบบอภิปรัชญาแบบไม่แบ่งแยกอย่างละเอียดอ่อนมาก. อีกมุมมองหนึ่งก็หนักแน่นไม่แพ้กันว่า ศังกราจารย์ยังไม่ได้กล่าวถึงเรื่องนี้อย่างครบถ้วน และปรัชญาแห่งความรักและความศรัทธาเป็นผลลัพธ์ที่สมเหตุสมผลจากคำสอนของอุปนิษัท. ด้วยนักวิจารณ์แต่ละท่านต่างเริ่มต้นด้วยความเชื่อเฉพาะของตนเอง และพยายามยัดเยียดทัศนะของตนลงในอุปนิษัท พร้อมทั้งบิดเบือนภาษาเพื่อให้สอดคล้องกับหลักคำสอนเฉพาะของตนเอง. เมื่อเกิดข้อพิพาท ทุกสำนักแนวคิดต่างก็หันไปอ้างอิงอุปนิษัท. ด้วยความคลุมเครือและความลึกซึ้ง ความลึกลับและความหมายที่แฝงของอุปนิษัท ทำให้นักตีความสามารถนำไปใช้เพื่อประโยชน์ของศาสนาและปรัชญาของตนเองได้. อุปนิษัทไม่มีทฤษฎีปรัชญาหรือหลักคำสอนทางศาสนาที่ตายตัว. คัมภีร์นี้ชี้ให้เห็นถึงความจริงในชีวิต แต่ยังไม่ใช่ในวิทยาศาสตร์หรือปรัชญา. การคาดเดาเกี่ยวกับพระเจ้าในอุปนิษัทนั้น มีมากมายเสียจนแทบทุกคนสามารถค้นหาสิ่งตนต้องการและพบกับสิ่งที่ตนแสวงหาได้ และทุกสำนักแนวคิดทางศาสนาสามารถแสดงความยินดีที่ได้พบหลักคำสอนของตนเองในคำกล่าวของอุปนิษัท. ในประวัติศาสตร์แห่งความคิด, มักเกิดเหตุการณ์ที่ปรัชญาหนึ่งตกเป็นเหยื่อของการตีความแบบดั้งเดิมที่ได้รับการยอมรับตั้งแต่แรกเริ่ม แต่ต่อมาก็ได้ขัดขวางไม่ให้นักวิจารณ์และผู้แสดงความคิดเห็นท่านอื่น ๆ วางปรัชญานั้นไว้ในมุมมองที่ถูกต้อง. ระบบของอุปนิษัทก็ไม่พ้นชะตากรรมนี้เช่นกัน. นักตีความชาวตะวันตกต่างก็ยึดถือการตีความของนักอธิบายคนนั้นคนนี้. กอฟได้ยึดถือการตีความของอาทิ ศังกราจารย์. ในของหนังสือปรัชญาแห่งอุปนิษัท ท่านเขียนว่า "นักอธิบายปรัชญาแห่งอุปนิษัทที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคือ ศังกรา หรือ ศังกราจารย์. คำสอนของศังกราจารย์เองนั้น เป็นการตีความปรัชญาของอุปนิษัทอย่างเป็นธรรมชาติและถูกต้องตามหลักการ." มัคส์ มึลเล่อร์⁰¹ ก็มีมุมมองเดียวกัน. "เราต้องจำไว้ว่าทัศนะเดิมของเวทานตะนั้น ไม่ใช่สิ่งที่เราเรียกว่าวิวัฒนาการ แต่เป็นภาพลวงตา. วิวัฒนาการของคัมภีร์พราหมณะหรือ ปริญามะ⁰² เป็นทัศนะนอกรีต ส่วนภาพลวงตาหรือวิวรรตะ⁰³ ก็คือเวทานตะแบบดั้งเดิม ไม่ได้กำเนิดมาจากพรหมัน เหมือนต้นไม้ที่งอกออกมาจากเมล็ด,
หมายเหตุ การขยายความ:
^01. มัคส์ มึลเล่อร์ (Max Müller) รายละเอียดดูในหน้าที่ 1 ของ 02B-1. บรรดาเหล่าปราชญ์ภารตะ 1.
^02. ปริญามะ (परिणाम - Pariṇāma) - เป็นคำพื้นฐานที่หมายถึงการเปลี่ยนแปลง การแปรสภาพ วิวัฒนาการ หรือการดัดแปลง ในปรัชญาพราหมณ์-ฮินดู โดยเฉพาะโยคะและเวทานตะ คำนี้อธิบายถึงกระบวนการที่สิ่งหนึ่งเปลี่ยนไปเป็นอีกรูปแบบหนึ่ง หรือการเปิดเผยศักยภาพภายในวัตถุหรือสิ่งมีชีวิต.
^03. วิวรรตะ (विवर्त - Vivarta) - การเปลี่ยนแปลง การเปลี่ยนสภาวะ หรือการปรากฏในรูปแบบที่ต่างออกไป มักใช้ในบริบทปรัชญาเวทานตะที่หมายถึง "มายาภาพ" หรือการที่สิ่งจริง (พรหมัน) ปรากฏออกมาเป็นสิ่งที่ไม่จริง (โลก).
---------------
^1. พี (หน้า??) ที่ 8.
1.
2.

หน้าที่ 141

แต่ก็เหมือนภาพลวงตาที่เกิดจากแสงอาทิตย์."¹ ดุสเซ่น ก็เห็นด้วยกับมุมมองนี้. เราจะต้องพยายามค้นหาความหมายที่ผู้ประพันธ์อุปนิษัทได้ตั้งใจไว้ ไม่ใช่เป็นความหมายที่นักวิจารณ์ในภายหลังตีความเพิ่มเติม. วิธีหลังนี้ทำให้เราพอเข้าใจได้บ้างว่าอุปนิษัทได้รับการตีความอย่างไรในยุคต่อมา แต่ก็ไม่ได้ให้ข้อมูลเชิงลึกที่แท้จริงเกี่ยวกับสังเคราะห์ทางปรัชญาที่นักแสวงหาความรู้ในสมัยโบราณมี แต่ปัญหาคือ ความคิดในอุปนิษัทนั้นสอดคล้องกันหรือไม่? สิ่งเหล่านี้ทั้งหมดสามารถสืบย้อนไปถึงหลักการที่ได้รับการยอมรับโดยทั่วไปเกี่ยวกับโครงสร้างโดยรวมของโลกได้หรือไม่? ซึ่งเราก็ไม่กล้าที่จะตอบคำถามนี้ด้วยคำตอบว่าใช่. งานเขียนเหล่านี้มีแนวคิดที่ซ่อนเร้นอยู่มากมาย มีความหมายที่เป็นไปได้ล้นเหลือ เป็นแหล่งรวมจินตนาการและการคาดเดาที่อุดมสมบูรณ์ จนเราสามารถเข้าใจได้ง่ายว่าระบบต่าง ๆ สามารถดึงแรงบันดาลใจจากแหล่งเดียวกันได้อย่างไร. อุปนิษัทไม่ได้ประกอบขึ้นด้วยการสังเคราะห์ทางปรัชญาในลักษณะเดียวกับระบบของอริสโตเติล⁰¹ หรือของค้านต์⁰² หรือของศังกราจารย์. แนวคิดเหล่านี้มีความสอดคล้องกันในด้านสัญชาตญาณมากกว่าตรรกะ และมีแนวคิดพื้นฐานบางประการที่กล่าวได้ว่าเป็นโครงร่างแรกของระบบปรัชญา. จากแนวคิดเหล่านี้ อาจพัฒนาหลักคำสอนที่สอดคล้องกันและเป็นระบบได้. อย่างไรก็ตาม มันเป็นเรื่องยากที่จะมั่นใจได้ว่าการนำองค์ประกอบที่ไม่มีวิธีการหรือการจัดเรียงใด ๆ มาประมวลผลนั้นถูกต้อง เนื่องจากความคลุมเครือของข้อความหลาย ๆ ส่วน. แต่ด้วยอุดมคติที่สูงส่งของการอธิบายปรัชญา เราจะพิจารณาแนวคิดของอุปนิษัทที่เกี่ยวกับจักรวาลและตำแหน่งแห่งหนของมนุษย์ในอุปนิษัทนั้น.

1.
2.

บทที่ 3

จำนวนและช่วงเวลาของการประพันธ์อุปนิษัท

1.
โดยทั่วไปแล้ว เชื่อกันว่าคัมภีร์อุปนิษัทมีจำนวน 108 เล่ม ซึ่งประมาณสิบเล่มเป็นเล่มหลักที่อาทิ ศังกราจารย์ได้เขียนคำอธิบายไว้. คัมภีร์เหล่านี้เป็นเล่มที่เก่าแก่ที่สุดและมีอิทธิพลสูงสุด. เราไม่สามารถกำหนดวันที่แน่นอน (ในการประพันธ์) ให้กับอุปนิษัทเหล่านี้ได้. เล่มที่เก่าแก่ที่สุดนั้นแน่นอนว่ามีมาก่อนพระพุทธศาสนา และบางเล่มก็มีขึ้นหลังจากพระบรมศาสดาสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้ว. มีความเป็นไปได้ว่าอุปนิษัทเหล่านี้ถูกประพันธ์ขึ้นระหว่างช่วงที่การประพันธ์บทสวดพระเวทเสร็จสมบูรณ์และช่วงที่พระพุทธศาสนารุ่งเรือง (นั่นคือศตวรรษที่ 6 ก่อนคริสต์ศักราช).

หมายเหตุ การขยายความ:
^01. อริสโตเติล (Aristotle) รายละเอียดดูใน A13. อริสโตเติล.
^02. อิมมานูเอล ค้านท์ (Immanuel Kant) รายละเอียดดูใน D05. อิมมานูเอล ค้านท์.
---------------
^1. หนังสือหายากแห่งบูรพาทิศ (S.B.E.) เล่มที่ 15 หน้าที่ 27.
1.
2.
หน้าที่ 142
ช่วงเวลาที่ยอมรับกันโดยทั่วไปสำหรับอุปนิษัทยุคแรกคือ 1000 ปีก่อนคริสตกาลถึง 300 ปีก่อนคริสตกาล. อุปนิษัทบางเล่มในยุคหลังที่ศังกราจารย์ได้แสดงความคิดเห็นนั้น เป็นอุปนิษัทที่เขียนขึ้นหลังพระพุทธศาสนา และมีอายุราว 400 หรือ 300 ปีก่อนคริสตกาล (ราว พ.ศ.143-243). อุปนิษัทที่เก่าแก่ที่สุดนั้นเขียนเป็นร้อยแก้ว. ซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับนิกายหรือการแบ่งแยกใด ๆ . ไอตเรยะ เกาษีตกี ไตติริยะ ฉายโทคยะ พฤหทารัณยกะ และส่วนหนึ่งของเกนะ เป็นส่วนหนึ่งของอุปนิษัทในยุคแรก ๆ ในขณะที่บรรพที่ 1-13 ของเกนะ และบรรพที่ 4 สรรคที่ 8-21 ของพฤหทารัณยกะ เป็นช่วงเปลี่ยนผ่านไปสู่อุปนิษัทที่เป็นฉันทลักษณ์ และอาจถือได้ว่าเป็นส่วนที่เพิ่มเติมเข้ามาในภายหลัง. คัมภีร์กฐโถปนิษัท⁰¹ นั้นมีอายุเก่าแก่กว่า. เราพบระบบปรัชญาสางขยะและโยคะอยู่ในคัมภีร์นั้น.¹ นอกจากนี้ยังมีการอ้างอิงอย่างอิสระจากอุปนิษัทอื่น ๆ และภควัทคีตา² . มาณฑูกยะเป็นอุปนิษัทที่ใหม่ที่สุดก่อนการแบ่งนิกาย. อุปนิษัทอรรถรเวทก็ได้รับการพัฒนาขึ้นมาภายหลังเช่นกัน. อุปนิษัทไมตรายณีมีองค์ประกอบทั้งจากระบบสางขยะและโยคะ. อุปนิษัทเศวตาศวทระถูกแต่งขึ้นในช่วงที่ทฤษฎีปรัชญาหลายทฤษฎีกำลังก่อตัวขึ้น. เนื้อหาในหลายส่วนแสดงให้เห็นถึงความคุ้นเคยกับศัพท์เฉพาะทางของระบบความเชื่อดั้งเดิม และกล่าวถึงคำสอนที่โดดเด่นหลายประการ. ดูเหมือนว่าผู้ประพันธ์จะสนใจนำเสนอการผสมผสานทางเทวนิยมของเวทานตะ สางขยะ และโยคะ. คัมภีร์อุปนิษัทในฉบับร้อยแก้วในยุคแรก ๆ นั้น มีลักษณะเป็นการคาดเดาล้วน ๆ มากกว่า ในขณะที่อุปนิษัทฉบับหลัง ๆ จะเน้นการบูชาและการอุทิศตนทางศาสนามากกว่า.³
หมายเหตุ การขยายความ:
^01. กฐโถปนิษัท (कठोपनिषद् - Kaṭhopaniṣad) หรือ กถะ อุปนิษัท (कठोपनिषद् - Kaṭha Upaniṣad)
---------------
^1. ดูบรรพที่ 2. สรรคที่ 18-19; บรรพที่ 2. สรรคที่ 6 10 และ 11.
^2. ดู บรรพที่ 1 สรรคที่ 2. 5; และมุณฑกะ, บรรพที่ 2 สรรคที่ 8; บรรพที่ 1 สรรคที่ 2-7, และคีตา, บรรพที่ 2. สรรคที่ 29; บรรพที่ 2. สรรคที่ 18-19, และบรรพที่ 2. สรรคที่ 19-20 และบรรพที่ 2. สรรคทึ่ 23, และมุณฑกะ, บรรพที่ 3 สรรคที่ 2-3, คีตา, บรรพที่ 1. สรรคที่ 53. นักวิชาการบางท่านโน้มเอียงไปสู่ทัศนะที่ว่า กถะอุปนิษัทนั้นเก่าแก่กว่ามุณฑกะและคีตา.
^3. ดุสเซ่นได้จัดอุปนิษัทตามลำดับดังนี้:-
1. อุปนิษัทร้อยแก้วโบราณ: พฺฤหทารัณยะกะ, ฉานโทคยะ, ไตติรียะ, ไอตเรยะ, เกาษีตกี, เกนะ (บางส่วนเป็นร้อยแก้ว)
2. กลอนอุปนิษัท: อีษา กถะ มุณฑกะ และเศวตาศวทระ.
3. ร้อยแก้วต่อมา: ปรัศนะ และ ไมตรายณี.
ทั้งหมดนี้ ยกเว้นไมตรายณี เรียกว่าอุปนิษัทชั้นเอกหรือคลาสสิก.
เกี่ยวกับไมตรายณี อุปนิษัทนั้น ศาสตราจารย์แมคโดเนลล์เขียนว่า "การอ้างอิงมากมายจากอุปนิษัทอื่น ๆ การปรากฎของคำศัพท์ในยุคหลังหลายคำ หลักคำสอนสางขยะที่พัฒนขึ้นมาจากไมตรายณี อุปนิษัท การอ้างอิงอย่างชัดเจนถึงสำนักนอกรีตที่ต่อต้านพระเวท ทั้งหมดนี้รวมกันทำให้ลักษณะของงานประพันธ์ในยุคหลังของไมตรายณี อุปนิษัทนี้เป็นที่ประจักษ์ชัดขึ้น. อันที่จริงแล้ว มันคือการสรุปหลักคำสอนอุปนิษัทเก่า ๆ โดยผสมผสานแนวคิดที่ได้มาจากระบบปรัชญาสางขยะและจากพระพุทธศาสนา." (วรรณคดีสันสกฤต, หน้าที่ 230).
นฤสมฺโหตตราปนียะ (Nṛsiṁhottaratāpanīya - नृसिंहोत्तरतापनी - Nṛsiṃhottaratāpanī) เป็นหนึ่งในอุปนิษัททั้งสองคัมภีร์ที่วิทยารัณยะ (Vidyāraṇya - เชื่อกันว่าเป็นผู้เขียนสรวทรรศณสังคราหะ หรือ สรรพ (สรว) ทรรศนะสังเคราะห์ หรือ - सर्वदर्शनसंग्रह - Sarvadarśanasaṅgrah - ท่านถูกระบุว่าเป็นศรีมาธวาจารย์ รายละเอียดดูในหน้าที่ 1 ของ 02B-1. บรรดาเหล่าปราชญ์ภารตะ 1.) อธิบายไว้ใน สรโวปนิษัทธานุภูติปรกาศ (แสงแห่งการรับรู้ความหมายของอุปนิษัททั้งหมด - सर्वोपनिषदर्थानुभूतिप्रकाश - Sarvopaniṣadarthānubhūtiprakāśa. - เป็นตำราปรัชญาในหมวดหมู่ของเวทานตะ). นฤสมฺโหตตราปนียะ อุปนิษัทนี้ เป็นหนึ่งใน 31 อุปนิษัทที่มีความสัมพันธ์กับอรรถรเวท เป็นส่วนหนึ่งของไวษณพ อุปนิษัท เน้นการบูชาสิ่งสำคัญเชิงปรัชญากับนรสิงหาวตาร (नरसिंह अवतार - Narasimha Avatara).
1.
2.

หน้าที่ 143

ในการนำเสนอปรัชญาของอุปนิษัท เราจะยึดหลักปรัชญาก่อนพระพุทธศาสนาเป็นหลักและเสริมสร้างทัศนะของเราที่ได้มาจากปรัชญาก่อนพระพุทธศาสนาด้วยปรัชญาหลังพระพุทธศาสนา. อุปนิษัทหลักสำหรับจุดประสงค์เราได้แก่ ฉานโทคยะ และ พฤหทารัณยกะ ไตติรียะ และไอตเรยะ เกาษีตกี และเกนะ ต่อมาก็คืออีศะ และมาณฑูกยะ.

1.
2.

บทที่ 4

นักคิดแห่งอุปนิษัท

1.
น่าเสียดายที่เราแทบไม่รู้เรื่องราวชีวิตของนักคิดผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้นเลย ซึ่งความคิดของท่านเหล่านั้นได้ปรากฎอยู่ในอุปนิษัท. พวกท่านนักคิดนี้ไม่ใส่ใจชื่อเสียงส่วนตัว แต่กระตือรืนร้นที่จะเผยแพร่ความจริงมากเสียจนพวกเขาได้วางรากฐานความคิดของตนไว้บนเทพเจ้าและวีรบุรุษผู้เป็นที่เคารพในยุคพระเวท. พระประชาปติ และพระอินทร์ ฤๅษีนารทมุนี และพระสนาทกุมาร ล้วนปรากฎในฐานะนักตรรกวิทยา. เมื่อมีการเขียนประวัติศาสตร์ของนักคิดผู้ยิ่งใหญ่ในยุคอุปนิษัทพร้อมด้วยคุณูปการอันโดดเด่นของแต่ละท่าน หากไม่รวมบุคคลในตำนานแล้ว นามเหล่านี้จะโดดเด่นขึ้นมา ได้แก่ ฤๅษีมหิทาส ไอตเรยะ, ไรควะ, มหาฤๅษีศาณฑิลยะ, สัตยกามะ ชาพาละ, ไชวลิ, อุททาลกะ, เศวตเกตุ, ภารัทวาช, การกยายนะ, ปรตรทนะ, พาลากิ, อชาตศัตรู, วรุณ, ยาญวัลคยะ, การกี, และ ไมตรียี.¹^{, 01}

ฤๅษีมหิทาส ไอตเรยะ, พัตนาเมื่อ 16 มิถุนายน 2569.

1.
2.

มหาฤๅษีศาณฑิลยะ, ที่มา: www.reddit.com, วันที่เข้าถึง: 17 มิถุนายน พ.ศ.2569

1.
2.

บทที่ 5

บทสวดแห่งพระเวทและอุปนิษัท

1.
ด้วยลักษณะเฉพาะตัวของเนื้อหา อุปนิษัทจึงได้รับการยกย่องว่าเป็นวรรณกรรมประเภทหนึ่งที่แยกตัวออกมาจากบทสวดพระเวท และคัมภีร์พราหมณะ. ดังที่เราได้เห็นไปแล้วถึงความศรัทธาอย่างเรียบง่ายในเทพเจ้าของบทสวดเหล่านั้นได้ถูกแทนที่ด้วยลัทธินักบวชแบบตายตัวของเหล่าพราหมณ์. อุปนิษัทเชื่อว่าความศรัทธาที่จบลงในโบสถ์นั้นไม่เพียงพอ. เหล่าคัมภีร์อุปนิษัทนี้มุ่งพยายามที่จะให้ศีลธรรมแก่ศาสนาพระเวทโดยไม่เปลี่ยนแปลงรูปแบบของศาสนานั้น.

หมายเหตุ การขยายความ:
^01. รายละเอียดนักคิดแห่งอุปนิษัทแต่ละมหาฤๅษีแต่ละท่าน ได้แสดงไว้ในหน้าที่ 2 ของ 02B-2. บรรดาเหล่าปราชญ์ภารตะ 2.
---------------
^1. ท่านผู้อ่านที่สนใจสามารถค้นหาคำอธิบายที่ชัดเจนเกี่ยวกับนักคิดเหล่านี้และทัศนะของพวกเขาได้ในผลงานอันยอดเยี่ยมของเพื่อและเพื่อนร่วมงานของข้าพเจ้า (ส. ราธากฤษณัน), ดร.บารัว เรื่อง "ปรัชญาอินเดียก่อนพระพุทธศาสนา."
1.
2.
หน้าที่ 144
ความก้าวหน้าของคัมภีร์อุปนิษัทที่มีต่อพระเวทนั้น ประกอบด้วยการเน้นย้ำที่มากขึ้นในข้อเสนอแนะแบบเอกนิยม⁰¹ ของบทสวดในพระเวท การประท้วงต่อต้านลัทธิภายนอกนิยม⁰² ของหลักปฏิบัติในพระเวท และการไม่ใส่ใจต่อความศักดิ์สิทธิ์ของพระเวท.

ท่ามกลางความสับสนวุ่นวายของพิธีกรรมทางศาสนาพระเวทนั้น หลักการแห่งความเป็นเอกภาพและความเข้าใจบางอย่างกำลังปรากฎขึ้น. ในบทสวดบางบท แนวคิดเรื่องอำนาจส่วนกลางเพียงหนึ่งเดียวได้ถูกกำหนดขึ้นอย่างแท้จริง.
หมายเหตุ การขยายความ:
^01. เอกนิยม (Monistic --> Monisticsm) มาจากรากศัพท์ว่า Monism หมายถึง แนวคิดหรือความเชื่อว่าสิ่งต่าง ๆ ในความเป็นจริงประกอบขึ้นจากสิ่งเดียว หลักการเดียว หรือแก่นแท้เพียงอย่างเดียว.
^02. ภายนอกนิยม (Externalism) เป็นมุมมองทางปรัชญาที่โต้แย้งว่า คุณสมบัติ ความหมาย หรือเหตุผลของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง (เช่น จิตใจหรือความรู้) ขึ้นอยู่กับปัจจัยภายนอก ขอบเขตทางชีววิทยาหรือจิตใจของตัวบุคคลเอง ซึ่งแตกต่างอย่างสิ้นเชิงกับลัทธิภายในนิยมที่จำกัดคุณลักษณะเหล่านี้ไว้เฉพาะทางชีววิทยาภายในหรือจิตสำนึกเท่านั้น.

1.
2.
3.

back

humanexcellence.thailand@gmail.com

Visit : 6883142